In het nieuwe ondernemingsplan kiest Staatsbosbeheer nadrukkelijk voor de kerntaak: natuurbeheer en -bescherming. Een keuze uit noodzaak, niet uit luxe. Recreatie blijft belangrijk, maar de middelen om voorzieningen, beheer en toezicht structureel op peil te houden, zijn beperkt.

Die keuze raakt aan een bredere realiteit. Natuurgebieden worden intensiever gebruikt, terwijl financiering vooral is ingericht op natuurdoelen. Recreatief medegebruik vraagt echter om onderhoud, zonering, afspraken en investeringen. Daar ontstaat spanning, en die vraagt steeds vaker om scherpe keuzes.

De kernvraag is dan ook niet óf recreatie kan, maar hoe we recreatie zo organiseren dat natuur leidend blijft. En hoe we samenwerkings- en financieringsmodellen bouwen die dat duurzaam mogelijk maken.

Bij BLOC zien we dat dit alleen werkt als terreinbeheerders, gemeenten, provincies en ondernemers gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen. Die samenwerking ontstaat zelden vanzelf, maar is wél degelijk mogelijk.

Drie voorbeelden uit onze praktijk:

 

1 Hofmansplaat (Biesbosch)

De Hofmansplaat is een kwetsbaar Natura 2000-gebied met grote aantrekkingskracht op recreanten. Excursies en bezoek nemen toe, terwijl recreatieve randvoorwaarden niet vanzelfsprekend worden meegefinancierd.

Enkele jaren geleden stelde dit Staatsbosbeheer en de gemeente Drimmelen voor een herkenbare vraag: hoe geef je ruimte aan recreatie, zonder dat de beheerder wordt opgezadeld met extra kosten en druk op natuurwaarden?

Na een intensief proces is een samenwerking tot stand gekomen tussen Staatsbosbeheer, de gemeente Drimmelen en ondernemers, met duidelijke spelregels, verantwoordelijkheden en een maximumaantal bezoekers. Bezoek wordt gereguleerd via een reserveringssysteem dat door ondernemers wordt gebruikt. Elke bezoeker draagt via dit systeem direct bij aan onderhoud en beheer. De gemeente zorgde aanvullend voor een inhaalslag met investeringen in achterstallig onderhoud.

Zo wordt recreatie onderdeel van de oplossing, en blijft het eiland beleefbaar én beschermd.

2 De Zwarte Dennen (Boswachterij Staphorst)

De Zwarte Dennen is een geliefd recreatiegebied met zwemvijver en voorzieningen, midden in een groter natuurgebied. Recreatie vraagt hier om onderhoud, toezicht en veilige infrastructuur, terwijl beschikbare middelen vooral zijn gericht op natuurbeheer. Het gevolg: druk op het voorzieningenniveau.

Daarom werken Staatsbosbeheer en @gemeente Staphorst samen met vrijwilligersorganisaties aan een gezamenlijke aanpak. Met een zoneringsplan worden recreatieve activiteiten beter gestuurd en krijgen andere delen van het gebied meer rust. Tegelijk wordt gewerkt aan structurele financiering en nieuwe exploitatiemodellen, zoals professionalisering van kiosk en horeca, en aan koppelkansen met bredere opgaven rond leefbaarheid en mobiliteit.

Belangrijker nog: Staatsbosbeheer staat hier niet meer alleen. Recreatief beheer is een gedeelde verantwoordelijkheid geworden.

3 De Ginkel (Ginkelse Heide, Ede)

De Ginkelse Heide is een uniek heide- en bosgebied met kwetsbare ecologie en erfgoedwaarden. Het gebied werd steeds intensiever gebruikt door uiteenlopende gebruikersgroepen, waardoor de natuuropgave onder druk kwam te staan.

Samen met alle betrokken partijen is gewerkt aan een gebiedsplan met heldere zonering en een concreet uitvoeringsprogramma. Natuur, recreatie, landbouw, mobiliteit en defensie zijn integraal afgewogen, met gezamenlijke verantwoordelijkheid voor uitvoering én financiering.

Wie natuur wil beleven, moet ook bijdragen aan beheer

De koers van Staatsbosbeheer is begrijpelijk. Tegelijk maakt het duidelijk dat het huidige model piept en kraakt. We gebruiken natuur intensief, terwijl de kosten voor beheer en bescherming te vaak bij één partij terechtkomen.

Wie natuur wil blijven beleven, zal ook moeten bijdragen aan bescherming en beheer. Structureel, georganiseerd en gezamenlijk.